Ρυθμιστικές αρχές ταχυδρομικών υπηρεσιών, εμπειρογνώμονες και φορείς του ιδιωτικού τομέα συγκεντρώθηκαν στο συνέδριο της UPU (Διεθνής Ταχυδρομική Ένωση) για τη ρύθμιση των ταχυδρομικών υπηρεσιών στις 5 Μαΐου 2026, για να αντιμετωπίσουν σημαντικά ζητήματα του ταχυδρομικού τομέα, συμπεριλαμβανομένου του τρόπου με τον οποίο ορίζονται οι ταχυδρομικές αγορές και οι επιπτώσεις στην κανονιστική εποπτεία.
Το συνέδριο, που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της συνόδου του Συμβουλίου Διοίκησης της UPU είχε θέμα «Πέρα από το γραμματοκιβώτιο: επαναπροσδιορισμός των ορίων του ταχυδρομικού τομέα».
Μιλώντας κατά την έναρξη του συνεδρίου, η Masahiko Metoki, Γενική Διευθύντρια της UPU, τόνισε τη σημασία της συνάντησης των ρυθμιστικών αρχών για την εξεύρεση ρεαλιστικών προσεγγίσεων που θα διασφαλίσουν την εξέλιξη του τομέα σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο περιβάλλον.
«Η πρόθεσή μας δεν είναι απλώς να περιγράψουμε τις τάσεις, αλλά να εντοπίσουμε πρακτικές, έτοιμες για πολιτικές προσεγγίσεις που ενισχύουν την εποπτεία, προωθούν τον θεμιτό ανταγωνισμό, προστατεύουν τους καταναλωτές και επιτρέπουν στους ταχυδρομικούς φορείς να συνεχίσουν να προσφέρουν κοινωνική και οικονομική αξία», δήλωσε η Γενική Διευθύντρια.
Ο κεντρικός ομιλητής Roel Gevaers, καθηγητής στο Τμήμα Μεταφορών και Περιφερειακής Οικονομίας του Πανεπιστημίου της Αμβέρσας, παρουσίασε στους συμμετέχοντες μια εικόνα για την τρέχουσα κατάσταση των ταχυδρομείων.
Ο Gevaers επικεντρώθηκε στην μεταβαλλόμενη δυναμική του κλάδου στην αγορά δεμάτων με την ανάπτυξη του τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου. Έρευνα που εξέτασε την αγορά μεταξύ 2000 και 2024 δείχνει μια έντονη μετατόπιση στους ρόλους των ταχυδρομικών φορέων, των φορέων διαχείρισης δεμάτων και των αγορών ηλεκτρονικού εμπορίου. Πλέον οι ταχυδρομικοί φορείς είναι απλώς συμπληρωματικοί στην παγκόσμια αγορά ηλεκτρονικού εμπορίου.
«Το ποιος κατέχει τα δεδομένα των καταναλωτών έχει τεράστιο αντίκτυπο στις κινήσεις που έχουμε δει στην αγορά τα τελευταία χρόνια», εξήγησε ο Gevaers, προσθέτοντας ότι οι αναδυόμενες αγορές ηλεκτρονικού εμπορίου C2C δεν πρέπει να υποτιμώνται στην εξέλιξη του τομέα.
Ο Joakim Levin, Αναπληρωτής Προϊστάμενος της Μονάδας Ταχυδρομικών Υποθέσεων της Σουηδικής Αρχής Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών, παρουσίασε την πρόσφατη αναθεώρηση των ορισμών της ταχυδρομικής αγοράς από τη σουηδική ρυθμιστική αρχή, εξηγώντας μια νέα προσέγγιση που βασίζεται στο περιεχόμενο των αντικειμένων και όχι στη μορφή. Η ρυθμιστική αρχή αξιολόγησε την αγορά δεμάτων για τυχόν κενά που απαιτούν ένταξη στην υποχρέωση καθολικής υπηρεσίας της χώρας, αλλά δεν βρήκε κανένα. Αντ’ αυτού, αρκετοί πάροχοι εξασφάλισαν διακρατική κάλυψη σε λογικές τιμές. Οι επιστολές, ωστόσο, αφηγούνται μια διαφορετική ιστορία, με την ανάλυση της αγοράς να ενημερώνει σαφώς για τη συνεχιζόμενη ανάγκη ένταξης των δεμάτων στην καθολική.
Ο Brian Mwansa, Αναπληρωτής Εκτελεστικός Γραμματέας της Ένωσης Ρυθμιστικών Αρχών Επικοινωνιών της Νότιας Αφρικής, τόνισε τη σημασία του ορισμού της αγοράς για την αποφυγή τόσο της υπερ-ρύθμισης όσο και της υπο-ρύθμισης, αλλά τόνισε ότι αυτοί οι ορισμοί πρέπει να είναι ευέλικτοι και να βασίζονται στις ανάγκες των υπηρεσιών και όχι στους παρόχους. «Δεν εξετάζουμε πλέον παλαιές έννοιες και θεσμικές ετικέτες. Εξετάζουμε μια προσέγγιση που βασίζεται στην αγορά και επικεντρώνεται στην υποκατάσταση της ζήτησης και στα εξελισσόμενα επιχειρηματικά μοντέλα», είπε.
Ο Michael Funk, Οικονομολόγος της Swiss Economics, χαρτογράφησε την τρέχουσα αγορά, παρέχοντας πολλαπλούς πιθανούς παράγοντες για τον ορισμό του τομέα, συμπεριλαμβανομένων των γεωγραφικών διαστάσεων, του μεγέθους του δέματος, του καναλιού παράδοσης, του αποστολέα, του παραλήπτη, της κατεύθυνσης αποστολής, της εκτέλεσης του τελευταίου μιλίου, της δομής της εταιρείας και της γεωγραφικής προέλευσης.
Τα μέλη της επιτροπής συμφώνησαν ότι μια στροφή προς μια προσέγγιση που βασίζεται στις υπηρεσίες θα βοηθούσε στην ελαχιστοποίηση των κενών όπου οι παραδοσιακές ταχυδρομικές γραμμές θολώνουν με τις μεταφορές και την εφοδιαστική. Οι ανάγκες των πελατών φέρνουν επανάσταση σε ό,τι πρέπει να περιλαμβάνεται κατά την αναθεώρηση της παροχής καθολικής υπηρεσίας και μπορεί να οδηγήσει σε κοινή παροχή ορισμένων υπηρεσιών. Συμφώνησαν επίσης ότι δεν υπάρχει ένας ενιαίος ορισμός για ολόκληρο το δίκτυο της UPU. Ωστόσο, πρότειναν ότι μια ενιαία μεθοδολογία θα μπορούσε να βοηθήσει τις ρυθμιστικές αρχές να ξεκινήσουν τη διαδικασία επαναπροσδιορισμού, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι πολίτες και οι επιχειρήσεις διατηρούν ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες που χρειάζονται.
Μια δεύτερη ομάδα εμβάθυνε περαιτέρω σε πιθανές κοινές προσεγγίσεις, εξετάζοντας ιδιαίτερα τις διαφορές στις υπηρεσίες που προσφέρονται από τους παραδοσιακούς ταχυδρομικούς φορείς έναντι των κάθετα ολοκληρωμένων πλατφορμών, όπως οι αγορές ηλεκτρονικού εμπορίου που έχουν λανσάρει τις δικές τους υπηρεσίες παράδοσης.
Ο Paolo Alagia, επικεφαλής της μονάδας ρύθμισης και καθολικής υπηρεσίας στην AGCOM, την ιταλική ρυθμιστική αρχή επικοινωνιών, πρότεινε να δοθεί έμφαση στον καθορισμό δύο βασικών ορίων για τη ρύθμιση – ένα εξωτερικό όριο που ορίζει τι είναι ο ταχυδρομικός τομέας και ένα εσωτερικό όριο που ορίζει τους τύπους προϊόντων ή υπηρεσιών. Ενώ τα σαφή κριτήρια είναι απαραίτητα για την οριοθέτηση των ορίων, υποστήριξε ότι οι κάθετα ολοκληρωμένοι φορείς εκμετάλλευσης μπορούν να παρέχουν υπηρεσίες logistics που χαρακτηρίζονται ως ταχυδρομικές υπηρεσίες. Κατέληξε με την παρατήρηση ότι η ρύθμιση πρέπει να εξελίσσεται ανάλογα με τις ανάγκες των χρηστών.
Παρέχοντας μια οπτική γωνία του ιδιωτικού τομέα, ο Adam Tomczak, επικεφαλής του Ομίλου Διεθνών Παραδόσεων και Ανάπτυξης Λύσεων στην Allegro, μια πολωνική διαδικτυακή αγορά, παρουσίασε πώς η εταιρεία έχει γίνει μια κάθετα ολοκληρωμένη πλατφόρμα, από ανάγκη, στην προσπάθειά της να ανταποκριθεί στις προσδοκίες των πελατών. Ενώ η εταιρεία έχει αποκτήσει τις δικές της υπηρεσίες παράδοσης, εξακολουθεί να διαθέτει συνεργάτες – αλλά μόνο εκείνους που μπορούν να ανταποκριθούν στα πρότυπα των πελατών της για τέλεια παράδοση. «Δεν μπορούμε να ρισκάρουμε το τελευταίο βήμα», είπε.
Η Antonia Niederprüm, επικεφαλής των ταχυδρομικών υπηρεσιών και της εφοδιαστικής στην WIK Consult, πρόσθεσε ότι οι κάθετα ολοκληρωμένες πλατφόρμες μπορούν να θεωρηθούν ως πάροχοι ταχυδρομικών υπηρεσιών, αλλά ότι θα μπορούσε να γίνει διάκριση μεταξύ αυτού που εμπίπτει αποκλειστικά στην ταχυδρομική αρμοδιότητα και αυτού που απαιτεί μια οριζόντια προσέγγιση στη ρύθμιση. Η αντιμετώπιση των αδυναμιών της αγοράς και η διασφάλιση της καθολικής υπηρεσίας, χωρίς να επιβαρύνεται η καινοτομία, με αυστηρούς κανονισμούς για τις αναδυόμενες επιχειρήσεις ήταν η βασική πρόκληση του σχεδιασμού των ταχυδρομικών ορισμών, εξήγησε.
Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι οι ρυθμιστικές αρχές πρέπει να αλλάξουν την προσέγγισή τους για να αξιολογήσουν τις πραγματικές ανάγκες των πελατών και να εγκαταλείψουν τους «νοσταλγικούς» ταχυδρομικούς ορισμούς που περιόριζαν το πεδίο εφαρμογής τους. Συμφώνησαν ότι, ενώ οι ταχυδρομικοί ορισμοί μπορεί να διαφέρουν ανά χώρα, θα μπορούσε να σχεδιαστεί μια κοινή μεθοδολογία πλαισίου που θα επέτρεπε σε κάθε χώρα να θέσει τις δικές της πινελιές.
Στις τελικές του παρατηρήσεις στο συνέδριο, ο Marjan Osvald, Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής της UPU, τόνισε για άλλη μια φορά την ανάγκη να έχουμε τον πελάτη στο μυαλό μας. «Σκεφτείτε τον πελάτη σας, όπως σκέφτομαι εγώ τους πελάτες της UPU», είπε.